Dr. Tareen, 7 soruda Güney Afrika varyantıyla ilgili merak edilenleri anlattı

Türkiye’de yeni tip koronavirüs (Kovid-19) hadiselerinin yüzde 85’i İngiltere varyantı kaynaklı olsa da, son vakitlerde Güney Afrika varyantında da bir artış kelam konusu. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca‘nın paylaştığı son datalara Türkiye’de Güney Afrika varyantı 11 vilayette 285 şahısta görüldü.

Hürriyet gazetesinden İsmail Sarı’nın haberine nazaran biyoteknoloji ve viroloji uzmanı Dr. Semih Tareen, Güney Afrika varyantıyla ilgili merak edilenlerle ilgili değerlendirmelerde bulundu. 

1) Güney Afrika varyantının belirtileri neler?

Tareen’e nazaran Güney Afrika varyantının belirtilerinde başka varyantlara kıyasla bir farklılık görünmüyor. Tareen, B.1.351’in de öbür standart Kovid-19 semptomlarına emsal semptomlar gösterdiğini, onların da artık herkesçe bilinen belirtiler olduğunu vurguluyor. Pekala nedir onlar?

Tareen hafif olarak bilinen semptomları ateş, kırgınlık, halsizlik, öksürük, tat ve koku kaybı olarak sıralıyor. Ağır semptomlar ortasında ise nefes darlığı ve hastaneye gitmeyi gerektiren semptomlar öne çıkıyor. Bununla birlikte Dr. Tareen birtakım olaylarda daha önemli halde hastalığı geçirenlerin olduğunun da altını çizerek ekliyor:

“Bazı varyantlarla hastalığı daha önemli geçirme olabileceğine dair makaleler var. Yalnız istatistiksel olarak şimdi rastgele bir varyantın, çok daha önemli semptomlara sebep olduğuna dair tam bir bilgi görmedik. Fakat yeniden de yakından takip ediyoruz. Güney Afrika varyantı için de önemli semptomlara neden olduğunu söyleyen bilim insanları var fakat bunu da şimdi kesin bilgi olarak söyleyemiyoruz.”

2) Güney Afrika varyantının bulaş suratı nedir?

Dr. Tareen, tıpkı belirtiler üzere bulaş suratı hakkında da şimdi net bir farklılık tespit edilmediğini bununla birlikte birtakım varyantlarda genizden alınan numunelerde PCR testlerine bakıldığında viral yükün biraz daha fazla olduğunu gördüklerini söz ediyor:

“Bazı varyantların insanlarda 10 gün yerine 15 gün kadar bulaşıcı olabileceklerini görüyoruz. Güney Afrika varyantı için de bu kelam konusu olabilir fakat şimdi kesin bir bilgi yok. İngiliz varyantı yani B.1.1.7’de bunun yanlışsız olduğunu biliyoruz lakin Güney Afrika varyantı için gerçek mu bilmiyoruz.”

3) Pfizer/BioNTech ve koronavirüs aşılarının Güney Afrika varyantı üzerindeki tesiri nedir?

Türkiye’de de iki haftadır kullanılmakta olan Pfizer/BioNTech aşısı ile ilgili İsrail’de bir çalışma yapıldı. Tel Aviv Üniversitesi ve ülkenin en büyük sıhhat kurumu Clait’in birlikte yapmış olduğu bu çalışmada ortaya konulan datalar şimdiden tasa yaratmış durumda… Araştırma kapsamında bir ya da iki doz Pfizer/BioNTech aşısı olduktan sonra Kovid-19 geçiren 400 kişi ile birebir sayıda aşılanmamış Kovid-19 hastasının dataları kıyaslandı. Bunun sonucunda Güney Afrika varyantı olarak bilinen B.1.351’in aşı olmuş olanlardaki yaygınlığının aşı olmamış şahıslara oranla 8 kat daha fazla olduğu tespit edildi.

Hatta araştırmanın başındaki isim olan Profesör İsmi Stern, The Times of Israel gazetesine demeçte “İkinci dozla aşılanmış şahıslarda, aşılanmamışlara kıyasla ziyadesiyle yüksek oranda Güney Afrika varyantı tespit ettik. Bu da Güney Afrika varyantının bir noktaya kadar aşının müdafaa duvarını delebildiği manasına geliyor” diye konuştu.

Öte yandan Pfizer/BioNTech, aşılanmış iştirakçileri içeren güncellenmiş deneme bilgilerine atıfta bulunarak 1 Nisan’da, aşılarının Kovid-19’u önlemede yaklaşık yüzde 91 tesirli olduğunu açıkladı. Ayrıyeten BioNTech CEO’su Uğur Şahin yaptıkları araştırma datalarından, “Bir aşının şu an yayılmakta olan varyantlara karşı tesirli olarak muhafaza sağladığını, klinik olarak birinci sefer gösterdiğini” söyleyerek bunun “sürü bağışıklığı kazanılması ve global toplum için bu salgının sona ermesinde kritik bir faktör” olduğunu belirtti.

Başka yandan Çin menşeli Sinovac tarafından geliştirilen CoronaVac aşısının Türkiye’de yapılan Faz 3 çalışmalarının sonuçlarına nazaran semptomatik ve test ile doğrulanmış Kovid-19 hadisesi karşısında aşının etkililiği yüzde 83.5 olarak tespit edilmişti. Fakat bu aşının varyantlara tesiri şimdi bilinmiyor.

Pekala hem İsrail’deki çalışma ışığında hem de Pfizer/BioNTech açıklamasını düşündüğümüzde, aşılanmış olsak bile Güney Afrika varyantı konusunda endişelenmeli miyiz?

Dr. Tareen; Sinovac, Sinopharm, Pfizer/BioNTech ve Moderna aşılarının hepsinin eski varyantın sekanslarıyla yapıldığını hatırlatarak, bu aşıların yeni varyantlardan İngiltere B.1.1.7 varyantına karşı benzeri nötralize antikor oluşturabildiğini söylüyor. Güney Afrika B.1.351 varyantına karşı biraz daha düşük antikor oluşturduğunu söz eden Tareen, kelamlarına şöyle devam ediyor:

“Eski varyantlarla karşılaştırılınca Güney Afrika varyantında daha düşük nötralize tesir olduğunu görüyoruz. Esasen Güney Afrika varyantının özelliği bu… Eski antikorlardan yani virüsün eski hali üzerinden üretilen antikorlardan kaçabilmesi.”

“Aşıları üreten ilaç şirketleri antikor düzeylerinin kâfi olduğunu argüman ediyor. Ama şöyle kıymetli bir kanıt var. Moderna ve Pfizer üzere şirketler yeni Güney Afrika varyantıyla güncellenmiş aşı üretiyorlar ve klinik deneylere de başladılar. Bu yüzden birtakım ülkelerde güncellenmiş aşıyla üçüncü bir doz uygulaması başlayabilir ya da elimizdeki aşıyla üçüncü bir doz uygulamasına geçilebilir. Bir başka durum da şimdi aşılanmayanlar, yaşadıkları ülkelerde güncellenmiş aşı, acil kullanım yetkisi alırsa o aşıyla aşılanabilir.”

4) Güney Afrika varyantı daha mı öldürücü?

Bu mevzuda da tekrar net bir şey söylemenin güç olduğunu tabir eden Dr. Tareen, birtakım araştırmalarda bu varyantların daha öldürücü olduğuna dair işaretler olsa da kesin bir sonuca varmanın güç olduğunu vurguluyor. Hatta en son New England Journal of Medicine’de yayımlanan bir makalede, B.1.1.7 diye isimlendirilen İngiltere varyantının istatistiksel olarak evvelce sanıldığı kadar ölümcül olmadığının anlaşıldığını söylüyor.

“Bu nedenle bir varyantın daha ölümcül olduğuna dair şimdi bir kanıt yok. Yalnızca biliyoruz ki şu an acil kullanım onayı almış aşılara baktığımızda Güney Afrika varyantının nötralize tesiri biraz daha düşük, şimdilik durum bu.”

5) Güney Afrika varyantı hangi yaş kümesini daha fazla etkiliyor?

Dr. Tareen yaş kümesi konusunda; İngiliz, Brezilya ya da Güney Afrika varyantı fark etmeksizin her yaş kümesini etkileyebildiğini, çocuklar ve gençlerde tahminen daha fazla tesir yaratabileceğini vurguluyor ve ekliyor:  

“Bu hususta da tekrar kesin bir şey söylemek güç. Zira istatistiksel bir data yayımlanmadı. Yalnız şunu söyleyebilirim. Şayet çocuk ve gençlerde tesir gösteriyorsa onlar farkında olmadan virüsü ailelerine ve kalp hastalığı, diyabet, şeker hastalığı üzere önemli Kovid-19 ile bağdaştırılan hastalıkları olan insanlara bulaştırabilirler. Bu nedenle maske, ara ve hijyene çok dikkat etmemiz gerekiyor.”

6) ‘E484K’ mutasyonu nedir, Güney Afrika varyantı üzerinde ne üzere bir tesiri var?

Dünya Sıhhat Örgütü’nün yüksek bulaştırıcılığı nedeniyle sıkı takibini tavsiye ettiği ‘E484K’ mutasyonuna ülkemizde 4 bin 820 hadisede rastlandı. Durum bu türlü olunca akıllara gelen birinci soru bu mutasyonun varyantlara tesirinin ne olduğu…

Dr. Tareen, Kovid-19’a sebep olan SARS-CoV-2 virüsünün hücrede ACE2 reseptörlerine bağlandığı yerdeki spike proteinde mutasyonlara neden olduğunu, E484K’nın da spike proteinin 484’üncü pozisyonundaki bir mutasyon olduğunu açıklıyor. E ve K’nın da değişik protein aminoasitlerini simgeleyen harfler olduğunu ve E484K’nın çok kolay oluşabilen bir mutasyon olduğunu da ekliyor.

“E484K mutasyonu hem Güney Afrika hem de Brezilya varyantında var. Yalnız her varyant bir mutasyon kümesi olduğu için, örneğin İngiltere varyantında toplam 23 mutasyon olmasına karşın E484K mutasyonu yok.  Şu an için E484K’nin tam olarak tesirini bilmiyoruz fakat laboratuvar koşullarından edindiğimiz bilgilere nazaran aşikâr antikorlardan kaçabiliyorlar. Bunun da virüse avantaj sunabileceğini ve bu yüzden de çok daha sıkça rastladığını varsayım ediyoruz. Zati Güney Afrika varyasyonu kaynaklı hadiselerin çabucak hemen yüzde 90’ı E484K mutasyonunu taşıyor.”

7) Güney Afrika varyantından nasıl korunulabilir?

Hangi varyant olursa olsun önlemlerin fark etmediğini söyleyen Dr. Tareen,  aşılansak bile maske, aralığa ve hijyene dikkat edilmesi gerektiğini söylüyor. Nedeni ise iki husus de açıklıyor:

  • “Aşılandık diyelim. Aşıların aktifliği evvelki varyantlara nazaran test edildi. Klinik deney sonuçları geçen yıl alındı ve o sırada kimi varyantlar şimdi ortada yoktu. Bu nedenle biz aşı aktifliğini yalnızca öteki varyantlara nazaran biliyoruz. Yeni varyantlara nazaran şimdi bilmiyoruz. Bu nedenle dikkat etmek zorundayız.
  • Aşıların yeni varyantlara karşı tesirli olduğunu varsayalım. Bu türlü olsa bile halkın aşikâr kısmı aşılanana kadar (yüzde 70’i) maske ve araya dikkat etmeliyiz. Zira biz bu yeni varyantların aşılanmış şahıslardaki davranışını bilmiyoruz. Tahminen de aşılanmış bireyler de bu yeni varyantları kapıp yayabilirler. Aşılanmamış şahısları tehlikeye sokabilirler.”

Bir yorum yaz